Wordt jouw werk straks overgenomen door AI? Je hoort en leest het steeds vaker: banen worden kansarmer, omdat kunstmatige intelligentie een beroep over zou kunnen nemen. Nu we beschikken over generatieve AI, is de kans groot dat webdesigners zich binnenkort moeten laten omscholen. De secretaresse kan zich beter laten omscholen tot onderwijzeres. En alle ‘witteboordenbanen’ zullen verdwijnen. Dat klinkt wat kort door de bocht en dat is het ook. Door de vele geruchten over werkloosheid door kunstmatige intelligentie, vraag je je vast af of jouw baan nog wel veilig is. Wij denken niet dat het zo’n vaart zal lopen.
Waarom kunstmatige intelligentie jou en jouw werk niet gaat vervangen
Het is een veelgehoorde angst: neemt kunstmatige intelligentie straks jouw baan over? Toegegeven, de ontwikkelingen op het gebied van AI-modellen gaan razendsnel. Er zijn al bedrijven die duizenden werknemers ontslaan, omdat ze van mening zijn dat ze met kunstmatige intelligentie goedkoper uit kunnen. En ook in het onderwijs speelt AI een steeds groter rol. Toch is de kans dat je morgen op straat staat niet echt groot. AI is een fantastisch stuk gereedschap, maar mist alles wat ons menselijk maakt. Mensen blijven dus onmisbaar, ook op kantoor.
Empathisch vermogen is ver te zoeken bij AI robots
We zien het vaak, verhalen over copywriters die de laan uitgestuurd worden, want generatieve AI kan net zo goed en misschien wel beter verhalen vertellen. Maar is dat wel echt zo? AI robots kunnen wel een tekst schrijven die medeleven uitdrukt, maar voelen die emotie natuurlijk niet echt. Als je een tekst schrijft die veel nuance of troost nodig heeft, is AI niet de beste methode om een tekst te schrijven. AI is namelijk wel reproductief, maar niet creatief. Zie het als een grote echokamer van wat de modellen geleerd hebben van de beschikbare informatie uit de trainingsset.
Managers moeten weleens een lastig gesprek voeren met een overspannen werknemer. Een verpleegkundige moet een patiënt geruststellen. Zulke zaken blijven mensenwerk. Je kunt AI wel gebruiken voor administratieve rompslomp, maar ook dan ben je de bediende van de machine en word je er niet door vervangen. Terwijl de computer een verslag typt, is het aan jou de taak om ervoor te zorgen dat citaten correct zijn en de analyse hout snijdt. Bovendien wil je menselijke conclusies kunnen trekken en daar is de computer niet zo goed in. Je wilt immers niet dat er ruzie ontstaat op de werkvloer.
Out of the box denken kan AI niet
Kunstmatige intelligentie komt het best tot zijn recht als je het inzet om patronen in bestaande informatie te herkennen. Maar als het juist andersom moet, gaat het vaak mis. AI kan niet echt ‘out of the box’ denken. Echte innovatieve ideeën komen vaak voort uit toeval, of juist omdat twee totaal verschillende personen hun ervaringen uitwisselen. Bovendien heeft AI geen moreel kompas. Het maakt beslissingen op basis van cijfers en data. Maar van ethiek, daar heeft AI nog nooit van gehoord. AI is dus een mooie partner om mee te brainstormen en met honderden ideeën op de proppen te komen. Maar die honderden suggesties zijn niet allemaal even goed uitgedacht.
Sommige dingen blijven mensenwerk en kan AI nooit overnemen
De software achter AI is hartstikke slim, maar dat betekent niet dat je voor alles een computer in kunt zetten, en dat AI al je werk kan overnemen. Kan AI een examen halen of een schaakspel winnen? Zeker, maar het is niet geschikt om je rommelige zolder op te ruimen of een lekkende kraan te verhelpen. Je krijgt alleen informatie die het taalmodel uit zoekmachines heeft gehaald. We zijn vaak snel geneigd om aan die gedachte voorbij te gaan. Kunstmatige intelligentie leert van data, uitgedacht door mensen. Door hallucinaties in het taalmodel kan het maar zo zijn dat AI een tip geeft om de lekkende kraan te verhelpen, terwijl dat helemaal niet helpt op de lange termijn.
We gebruiken AI vooral voor voorspellingen, maar het vermogen om een probleem uit ervaring op te lossen, ontbreekt bij AI. De computer kan je dus vertellen wanneer een machine kapotgaat. Maar er blijft een monteur nodig die ervaring heeft en handig is om het probleem op te lossen.
Wie gaat de handtekening zetten?
Aan het einde van de dag moet er in het bedrijfsleven iemand zijn die zijn handtekening zet voor het goedkeuren van nieuwe plannen en ook verantwoordelijkheid draagt voor de resultaten. Dit is en blijft mensenwerk. Denk je dat je als manager binnenkort ontslagen wordt, dan heb je het mis. Want kunstmatige intelligentie kan geen verantwoordelijkheid nemen of voor de rechter verschijnen. Bedrijven en klanten willen een aanspreekpunt van vlees en bloed. Als een AI-model een medische misser maakt of verkeerd juridisch advies geeft, moet een menselijke expert dat meteen zien en ingrijpen. Anders ontstaat er een gigantisch probleem op basis van aansprakelijkheid.
We gebruiken AI als een assistent die het voorwerk doet. Maar de mens moet uiteindelijk een controlerende rol hebben die de verantwoordelijkheid draagt als er wat mis gaat. Bezuinig je dit weg, dan krijg je een bedrijf dat volledig op besluiten van AI vertrouwt. In het verleden hebben we al eens gezien dat slimme assistenten zoals OpenClaw niet altijd wenselijk gedrag laten zien. Ze gaan bijvoorbeeld ijverig aan de slag met het verwijderen van mails of het redigeren van code. Slaat het model daarin door, dan ben je een hoop gegevens kwijt. AI kan dit soort informatie dan niet meer terughalen of reconstrueren. Ingrijpen blijft dus nodig.
De regels van cultuur
Het zegt je misschien nog wel iets: vroeger moesten we leren over het model van Geert Hofstede. Mocht je dat niet meteen iets zeggen: hij stelde een model op waarin bedrijfsculturen wereldwijd te begrijpen zijn. Het legt bijvoorbeeld uit waarom een samenwerking tussen AirFrance en KLM niet altijd een gelukkig huwelijk is. En hoe het ene land meer feminien en het andere land meer masculien is. In het model worden onder meer machtsverhoudingen weergegeven.
Echt respect tonen voor een cultuur kan alleen als je in de werkelijkheid leeft. Een computer begrijpt de subtiele context van een situatie niet. Het model is niet bijster goed in het herkennen van sarcasme of het begrijpen van lokale cultuurverschillen. Kunstmatige intelligentie ziet de woorden, maar begrijpt de sfeer onderling niet. Daarom is het nodig om de output van AI om te zetten naar de praktijk. Kunstmatige intelligentie kan enorme hoeveelheden informatie filteren en samenvatten. Maar wat dat betekent voor het team dat aan een project werkt, dat is iets wat het team zelf moet besluiten. Kille cijfers zijn niet goed genoeg om besluiten te maken. Zeker niet als je met mensen werkt. Je kunt AI dus inzetten om de saaiste delen van je werk weg te nemen. Zo houd je tijd over voor de zaken waar je voor bent aangenomen: creatief denken, een luisterend oor zijn voor klanten of complexe problemen oplossen. Je bent dus meer de regisseur van je eigen AI-assistent, dan dat deze assistent jou op termijn gaat vervangen.
