Wat zijn de voordelen en nadelen van AI in het onderwijs, en hoe ver ga je hier in mee als onderwijsinstelling / onderwijzer(es)? Wij geven je nu een goede duiding hierover.
Nu de samenleving steeds meer gebruikmaakt van kunstmatige intelligentie (AI) staat ook het onderwijs aan de vooravond van een enorme verandering. Scholieren en studenten nemen dit soort technologie steeds vaker mee naar school. Vroeger voerden docenten een discussie of een rekeningmachine wel in de klas hoorde. Maar tegenwoordig gaat de discussie vooral over kunstmatige intelligentie. Als student kun je er veel mee: complete essays schrijven, onderzoek doen of wiskundige problemen oplossen. Kunstmatige intelligentie is een krachtig middel dat ook in het onderwijs kan worden ingezet. Maar het zorgt voor hoofdbrekens bij docenten. Hoe zorg je ervoor dat studenten verantwoord omgaan met het gebruik van deze technologie?
Artificial intelligence positief benaderen
In ieder geval kun je als docent de komst van artificial intelligence positief benaderen. Een van de grootste voordelen is de mogelijkheid tot personalisatie. In een klas met dertig leerlingen is het bijna onmogelijk om als leraar oog voor iedere student te hebben. Zeker als je van plan bent om een persoonlijke benadering te gebruiken. Je zou kunstmatige intelligentie kunnen inzetten als een soort persoonlijke tutor die nooit moe wordt. Heeft een leerling moeite met breuken, dan kan een AI-programma net zolang begrijpelijke uitleg geven of oefeningen genereren totdat het kwartje valt.
De leraar heeft daardoor meer ruimte om zich te concentreren op leerlingen die meer sociale steun of coaching nodig hebben. Je zou AI dus in principe in kunnen zetten als assistent voor de docent zelf. Het nakijken van meerkeuzetoetsen gebeurt al jaren automatisch. Maar AI kan ook helpen met het opzetten van een lesplan, bedenken van een creatieve opdracht of het samenvatten van de lesstof. Daardoor hoef je als docent minder tijd te besteden aan de administratie en kun je meer tijd besteden aan het inspireren van jonge mensen. Maar hoe zit het met de kansen voor leerlingen?
Niet alles is even geweldig als dat het wellicht lijkt
Kunstmatige intelligentie is niet alleen maar een geweldig hulpmiddel. Een groot nadeel van kunstmatige intelligentie is dat we gewend raken dat de computer alles wel voor ons doet. Daardoor ontstaat er passiviteit. Dat geldt zowel voor de leerling als de docent. Want als de computer alles voor je doet, kun je dan zelf nog wel kritisch denken? Het is goed om te weten dat AI nog steeds kan hallucineren. Zo kan onjuiste informatie met een enorme stelligheid worden gepresenteerd. Leerlingen krijgen meer moeite met te onderscheiden wat echt is en wat niet en hebben meer moeite om beweringen met bronnen te staven.
Veel AI-tools zijn nu nog gratis, maar er zijn steeds meer bedrijven tonen reclames of zetten belangrijke functies achter een betaalmuur. Als alleen rijkere leerlingen toegang hebben tot de beste digitale hulpjes, veroorzaakt dat een kloof in het onderwijs. En ook op het gebied van privacy zijn er gevaren. Privacy is een groot goed en docenten moeten voorkomen dat de leergeschiedenis van een leerling later tegen hem gebruikt kan worden door commerciële partijen. Ook is het goed om aan studenten duidelijk te maken dat een AI-robot zeker geen loopbaanbegeleider is. Steeds meer mensen zien AI als een soort persoonlijke tutor of vertrouwenspersoon, terwijl je geheimen bij kunstmatige intelligentie niet veilig zijn. En wat gebeurt er als studenten een essay moeten schrijven en vervolgens een artikel dat volledig door ChatGPT is gemaakt opleveren? Tijd om duidelijke afspraken te maken.
AI verantwoord introduceren in de klas
Als leraar kun je gemakkelijk kiezen voor de kortste klap: een totaalverbod op het gebruik van AI. Maar dat is vechten tegen de bierkaai en bovendien wordt het gebruik van kunstmatige intelligentie onderdeel van de toekomst. De beste aanpak is daarom om de technologie bespreekbaar te maken. Experimenteer in een veilige omgeving. Laat leerlingen zien hoe AI een tekst schrijft en ga er klassikaal met de rode pen doorheen. Waar zitten de fouten, waar ontbreekt het aan nuance? Zo leer je studenten dat AI geen complete vervanging van hun eigen brein is.
Gebruik je zelf al AI tijdens de lessen, geef dan zelf het goede voorbeeld en wees transparant over hoe je dat precies doet. Heb je de lesopzet gemaakt met hulp van ChatGPT of een van de alternatieven voor ChatGTP, zoals Gemini, zeg dat dan eerlijk. Leg uit wat je hebt gedaan en wat je er zelf nog aan hebt bij moeten schaven. Zo krijg je een cultuur waar leerlingen ook eerlijk zijn en kun je stiekem gedoe voorkomen.
Samen afspraken maken over het gebruik van AI in de klas en bij het leren
Het is belangrijk om samen met studenten afspraken te maken over het gebruik van kunstmatige intelligentie. De kans is groot dat een leerling een boekopdracht niet zelf geschreven heeft of het huiswerk door AI heeft laten maken. Daarom moet je de manier van toetsen veranderen. Leun minder op het maken van opdrachten thuis en houd meer toezicht op wat er in de klas gebeurt. Maak gebruik van mondelinge overhoringen, presentaties en reflectieverslagen die tijdens de lesuren in de klas geschreven moeten worden.
Focus je dus minder op het eindproduct en meer op het proces. Vraag leerlingen niet alleen naar hun essay, maar naar de verschillende versies en bronvermeldingen. Laat ze uitleggen waarom ze bepaalde keuzes hebben gemaakt. En maak samen een AI-protocol. Stel afspraken op wat je wel en niet door AI-mag doen. Een tekststructuur bedenken is toegestaan, maar de hele tekst laten schrijven niet. Maak ook concrete overspraken over bronvermelding. Laat studenten in de bijlage uitleggen welke prompt ze hebben gebruikt en wat er met de output is gedaan. Leg uit wat de gevolgen van plagiaat met AI zijn. Zo laat je zien dat je kunstmatige intelligentie niet beschouwt als vijand, maar als nieuwe technologie die we moeten omarmen.
